WANDA : artykuły o Krakowie i regionie

Wojewódzka Biblioteka Publiczna w Krakowie, będąc główną biblioteką Małopolski (przed rokiem 1999 województwa krakowskiego), właściwie od początku swego istnienia (lata 50-te) pełni rolę ośrodka informacji regionalnej. A ponieważ jest to informacja uniwersalna dotyczy wszystkich aspektów życia miasta Krakowa i regionu Małopolski, zakresem tematycznym obejmując również historyczny obszar Galicji. Warsztat informacji regionalnej tworzony jest w Dziele Informacyjno-Bibliograficznym i stanowi ważne, łatwo dostępne, jak najbardziej kompletne i aktualne źródło wiedzy o regionie. 
Biblioteka jest również zobligowana do tworzenia, opracowywania i publikacji bibliografii regionalnej, którą wydaje od 1971 roku, z krótkim okresem przerwy. Aby wypełnić powyższe zadania, od 1994 r. w Dziale Informacyjno-Bibliograficznym (oprócz tworzonego księgozbioru i kartotek zagadnieniowych i tekstowych) powstają opracowywane przez bibliotekarzy tegoż Działu trzy regionalne, własne bazy danych: BIBLIO, KRAK i WANDA, stanowiące części bibliografii regionalnej.
Bibliograficzna regionalna baza WANDA jest bazą przedmiotową, dotyczy wszystkich dziedzin życia miasta Krakowa i regionu Małopolski. Materiał podzielony został na 16 głównych działów rzeczowych, według opracowanego przez p. B. Eychler w latach 60-tych schematu bibliografii regionalnej. Są to: I. Zagadnienia ogólne; II. Środowisko geograficzne; III. Ludność; IV. Historia, podzielona na okresy; V. Etnografia; VI. Gospodarka; VII. Zagadnienia polityczne i społeczne; VIII. Zagadnienia prawne i administracyjne; IX. Wojskowość; X. Służba zdrowia; XI. Kultura, Nauka, Oświata; XII. Językoznawstwo; XIII. Literatura piękna; XIV. Sztuka; XV. Zagadnienia wyznaniowe; XVI. Książka, biblioteki, archiwa. Działy główne zawierają poddziały niższego stopnia, wprowadzając bardziej szczegółowy opis zawartego w bazie materiału. A więc korzystający z bazy znajdzie w niej potrzebne artykuły o bardzo różnorodnej tematyce, jak i na różnym poziomie popularno-naukowym. Dlatego z bazy mogą korzystać zarówno uczniowie, jak i czytelnik bardziej zaawansowany naukowo, czy biznesmeni. 
Baza tworzona w ISIS-ie od połowy 1995 r. doprowadzona została w tym programie do I kwartału roku 2003. Obecnie WANDA liczy 35.832 rekordy. Zawiera opisy bibliograficzne artykułów z prasy codziennej, wybranych tygodników, miesięczników i roczników (wydanych w tych latach), jak również recenzje sztuk teatralnych wystawianych w teatrach krakowskich i w innych miastach regionu, które nie są wliczone do stanu ilościowego rekordów w bazie, a które są dopisywane do rekordów zawierających opis sztuk. Wszystkie rekordy tworzone są z autopsji i zaopatrywane w słowa klucze, niektóre dodatkowo zawierają krótkie adnotacje zawartościowe, lub podają istotne informacje wyjaśniające do treści artykułów. Format bazy został tak zbudowany, aby zawierał wszystkie potrzebne elementy opisu bibliograficznego, niezbędne do identyfikacji artykułu, w układzie odpowiednim do przyjętej normy opisu bibliograficznego artykułów z czasopism, a więc tytuł artykułu, podtytuł, pierwsze i następne oznaczenie odpowiedzialności, rubryka, tytuł czasopisma, wydanie, rok, numer, data dzienna (tylko w dziennikach), strony, ilustracje, uwagi. 
Materiały wpisane do bazy poddane zostają dużej selekcji, ograniczając się do artykułów o istotnej wartości informacyjnej, biorąc pod uwagę przydatność dla korzystających z bazy.
Baza swym zasięgiem obejmuje miasto Kraków, do 1999 r. byłe województwo krakowskie, a po reformie administracyjnej zasięgiem objęty został również powiat krakowski i obecne województwo małopolskie. Zakres chronologiczny jest nieograniczony, wyznaczony przez cechy treściowe dokumentów. 
Do bazy rozpisane zostały ważniejsze wydawnictwa, m.in.: Dziennik Polski (wyd. 1), Gazeta Krakowska (wyd. 1), Gazeta Wyborcza (wyd. 1), Rzeczpospolita, b. Echo Krakowa, b. Czas Krakowski, Tygodnik Powszechny, Polityka, Przekrój, Karnet, Alma Mater, Krakowski Rocznik Archiwalny, Teka Krakowska, jak również kilkanaście tytułów czasopism lokalnych i regionalnych.
Baza WANDA stanowi bogate źródło wiadomości o regionie, niedostępnych w żadnej innej bazie bibliograficznej, czy w formie książkowej, czy medialnej. Do tej pory baza była udostępniana czytelnikom WBP w programie Heurisco, niezbyt przyjaznym dla naszych użytkowników, często wymagającym pomocy pracownika informacji naukowej, co utrudniało samodzielną pracę korzystających z tej bazy. Konwersja danych z programu ISIS do MAK-a pozwoliła na łatwiejszy, samodzielny (mając na uwadze już umiejętność korzystania czytelników z Bibliografii Narodowych: PB i BZCZ, które są od kilku lat udostępniane w MAK-u) kontakt użytkowników z szeroko pojętą informacją regionalną zawartą w WANDZIE. 
Obsługa bazy jest prosta i pozwala na wyszukiwanie danych według kilku kryteriów; jest możliwość korzystania z indeksów: autorskiego (również autorów recenzji teatralnych), tytułowego, czasopism, ich roczników i numerów, sztuk teatralnych i miejsc ich wystawień, działów klasyfikacji regionalnej i szczegółowych słów kluczowych.
Do wszystkich artykułów jest łatwy dostęp na terenie Biblioteki, poprzez korzystanie z Czytelni Czasopism, oraz Oddziału Dżs, i Czytelni Czasopism Regionalnych Działu Informacyjno-Bibliograficznego WBP. W wielu wypadkach można korzystać również z kartotek tekstowych udostępnianych w Czytelni Bibliograficznej WBP, których materiał może pokrywać się z danymi bibliograficznymi zawartymi w bazie WANDA.
Co ważne, mimo że baza została zamknięta w określonym przedziale lat, to program MAK umożliwia dalszą pracę nad bazą, mam na myśli wprowadzanie wszelkich uzupełnień o artykuły z lat: II połowa roku 1995 do marca roku 2003, z „nowych” (nie uwzględnionych tytułów) czasopism. Szczególnie ważna będzie praca nad regionalnymi tytułami prasowymi, często niedostępnymi szerokiemu kręgowi odbiorców. Jednak informacja zawarta w nich może stanowić ważne, a niejednokrotnie jedyne źródło szeroko pojętej wiedzy o danym regionie. Wiedząc, gdzie można szukać materiału czytelnik łatwiej do niego dotrze. A więc warto podkreślić, że WANDA jest bazą z przyszłością.

Iwona Górny

© WBP Kraków 2004 http://www.wbp.krakow.pl/, W. M. Kolasa. Kraków 2004 http://www.ap.krakow.pl/~wmkolasa/